
Tep konsiente
pa ekonomisá i plania bida
Fundashon Konsiente
ta konta ku tur siudadano prekupá ta duna un man p.e. ku tepnan balioso
ku por pone ku kada un di nos por tuma mihó desishon.
Manda bo tep konsiente na konsiente@konsiente.com.![]()
Tep konsiente
Wak bo trabou
Por parse fásil pero bo no por pèrmití bo mes pa no tin trabou fiho den e tempu aki.
Ta p’esei: protehá bo trabou i sòru pa bo posishon den e empresa kaminda ku bo ta traha no ta na peliger.
Algun tep pa protehá bo posishon di trabou:
· Keda na altura di desaroyonan den bo ramo, sigui kursonan pa subi nivel di bo konosementu;
· Hasi bo mes indispensabel dor di demostrá ku ta abo ta esun ku ta hasi e trabou ei mihó
· Koperá ku koleganan i bo hefe kaminda por
· Sigui siña loke ta parsebu interesante
· No hasi redu na trabou i sigur no riba bo hefe, bo no sa nunka ken ta hiba trese
. Kumpli ku bo reglanan di trabou.![]()
Maske abo no ta sinti e mal tempu finansiero ainda tòg lo ta bon pa bo tambe pensa riba bahamentu di gastu. E simpel echo ku di e forma ei bo por spar mester ta un motivashon pa hasié. Algun tep konsiente pa loke ta komementu di tur dia:
· Kumpra kuminda fresku produsí lokalmente
· Limitá bebementu (i kumpramentu) di kos di bebe i di pasa boka riba kaya
· Semper bai kumpra komestibel ku un lista ku bo a traha na kas.
· Wak si tin baratio di kosnan ku bo sa kumpra normalmente.
· Bai supermerkado solamente un biaha pa siman òf pa luna.
· Kontrolá kuantu kosnan ku bo ke kumpra ta kosta si bo kumpra na kantidat
· Traha un lista di preis pa bo por kompará na diferente establesimentu pa sa kua ta mas barata
· Skohe pa kumpra den baratio
· Plania loke boso ta bai kome i kumpra e ingredientenan dependiendo di kiko tin den baratio e siman ei.
· Kumpra na kantidat grandi huntu ku amigu, famia i kolega, semper ta sali mas barata
![]()
11 di yüli 2008 Tep di Fundashon Konsiente
Ta importante pa sa na unda nos por skapa plaka di gastu di koriente den nos kas. Aqualectra a saka un lista ku ta duna un bista di kuantu ta kosta pa usa aparatonan di koriente. Primi aki pa le'sé......![]()
9 di yüli 2008 Tep di Fundashon Konsiente
Wak bo plaka bon i spar sèn riba uso di bo outo i di gasolin
• Kontrolá kua ruta ta mas kòrtiku pa e kaminda ku bo mester bai
• Kuminsá kana òf kuri baiskel mas tantu posibel.
• Hasi uso di transporte públiko
• Sòru pa preshon di bo tayonan ta manera mester ta
• No brek òf ranka sali diripiente ku bo outo
• Kompartí uso di outo ku otro hende
• No kuri keiru sin destinu
• Usa un outo ku gasolin diesel
• Bende un outo si bo tin dos.
• Buska un outo segundo mano, no nesesariamente mester kumpra outo nobo
• Mantené i kuida bo outo bon.
• Pone bo outo den N na momentu ku bo ta pará p.e. na lus di tráfiko.
• No usa bo outo pa bai distansha kòrtiku.
• Kore ku un spit konstante riba un distansha largu.
• Tèst kuantu bo outo ta kore riba un tanki di gasolin yen.
• Yena bo tanki anochi òf mainta trempan, ora ku temperatura ta abou.
• Yena bo tanki ora e ta mitar bashí.
• Pidi oferta pa seguro di outo, e primanan sa varia hopi.
Keda konsiente......![]()
2 di yüli 2008 Tep di Fundashon Konsiente
14 di yüni 2008
Union ta un manera masha nesesario pa solushoná kualke prekupashon òf problema.
Komo ku mayoria hende; i sigur di klase medio; ta bai sinti dado momentu e peso di desaroyonan internashonal, lo ta bon pa hasi uso di e tep aki:
Sera konosí i pone/aktivá kontakto ku bo bisiñanan.
Huntu boso por forma un komunidat chikí di aktividatnan i interkambio di konosementu pa asina por tuma konsientemente mihó desishon.
Na momentu ku situashon bira hopi malu ta esnan mas serka di otro mester i por (bai) yuda otro, p.e. ku:
1. Wakmentu di yunan den bario;
2. Transporte huntu pa bai trabou;
3. Kumpramentu huntu na supermerkado pa baha gastu;
4. Bini huntu riba un base regular pa mantené otro informá;
5. Komunikashon ku otro;
6. Vigilá kas di otro.
(Bo mes por sigui yena mas kos ku por benefisiá un bario na momentu ku tin union di bisiñanan)
Ta únikamente ku union den famia, bario i/òf den bo kaya, bo por dependé riba otro pa huntu sobreviví kualke situashon ku presentá.
Keda konsiente......![]()
No benta loke bo tin afó pero kambi’é pa loke bo ke/mester.
Chèns ta grandi ku bo tambe ta un hende ku a kumpra yen di kos i bo no tin mester òf no ke nan mas. Esaki por ta e.o. paña, sapatu, muebles, artíkulo di kas, artíkulo di skol, asesorio, hèrmènt; si e ta den bon kondishon bo por kambi’é pa algu ku bo mester ku ta igualá balor di loke abo ke sali for di dje.
Di e forma aki bo ta sali for di loke bo tin i bo ta haña loke bo mester.
Sigur den tempu malu esaki ta un bon forma pa negoshá i yega na loke bo ke.
Keda konsiente......![]()
3 di yüni 2008
E tep siguiente aki nos a haña di Ron (masha danki!)
Pa manehá bo sèn mihó bo por hasi lo siguiente:
Buska 31 ènvelòp pareu pa pone sèn aden. Bo por haña nan grátis na kualke banko òf sino bo tin di kumpra nan.
Na fin di luna ora bo kobra bo salario bo ta prepará bo ènvelòp i numerá nan di 1 te ku 31, pa kada dia di luna.
Den kada ènvelòp bo ta hinka 30 florin.
Esaki ta e suma ku bo ta pèrmití bo mes di gasta pa un famia di 4 hende kome i hasi sierto gastu chikitu pa dia. E suma aki naturalmente no ta pa pone gasolin ni pa sierto gastunan inesperá. Di mes ku pa e próksimo luna bo ta kuminsá di nobo ku mesun ènvelòpnan.
Si bo logra pa no surpasá e suma di f. 30,-- tur dia i te hasta keda bou di dje, bo ta bai nota ku bo ta spar un alguitu tur luna. Bo ta sobra tambe un reserva pa un dia ku mester hasi mas gastu.
Purb’é i laga Fundashon Konsiente sa si bo or a usa e tep aki.![]()
Keda konsiente!